Bilgi Kaynaklarına Yapılan Yatırımın Akademik Çıktıya Dönüşümü 5

Kütüphanelere ayrılan yayın alım bütçesi ile üniversitelerin akademik performansı arasındaki ilişkinin varlığı sorusu temel alınarak, “Bilgi Kaynaklarına Yapılan Yatırımın Akademik Çıktıya Dönüşümü” yazı dizisinin beşinci aşamasında, ANKOS Genel FTE 2025-2027 dönemi verileri çerçevesinde, 3. Bant devlet üniversitelerinin kütüphane bütçesi ile URAP toplam puanları arasındaki ilişki analiz edilmiştir.

ANKOS Genel FTE 2025-2027 verilerine göre 3. Bantta toplamda 19 devlet üniversitesi bulunmaktadır.

Önceki bant (4., 5., 6. ve 7.) değerlendirmelerinde olduğu gibi 3. bant çalışmamızda yatırım bütçesindeki yayın alım bütçesinin yayın alımında kullanılacağı varsayımıyla hareket edilmiştir.

Analizlerde aşağıdaki veriler esas alınmıştır:

• 2022-2026 yılları arasında devlet üniversitelerinin toplam yayın alım bütçeleri ve bu bütçelerdeki sıralamalar,
• Devlet üniversitelerinin 2025-2026 URAP Toplam Puanı, 2025-2026 (yeni) sırası, 2024-2025 (eski) sırası ve sıralamalardaki değişimler,
• Üniversitelerin kendi ANKOS bantları içindeki URAP puanına göre sıralamaları

Yukarıdaki veriler kullanılarak 3. Bant’taki devlet üniversiteleri kapsamında kapsamlı bir karşılaştırma ve değerlendirme yapılmıştır. Bu çerçevede analizler üç ayrı başlık altında gerçekleştirilmiştir:

• 3. Bant – Genel
• 3. Bant – Tıp Fakültesi Olan
• 3. Bant – Tıp Fakültesi Olmayan

Tablolara göre farklı yorumlarda bulunmak olanaklıdır. Ancak genel çerçevede şunlar söylenebilir:

• 3. Bantta en yüksek yayın alım bütçesi 51 milyon 900 bin TL (İzmir Yüksek Teknoloji Enstitüsü) ile en düşük 8 milyon 700 bin TL (Muş Alparslan Üniversitesi) arasında değişmekte olup; Yayın alım bütçesi en yüksek olan üniversite ile en düşük olan üniversite arasında 5,9 katlık bir fark bulunmaktadır.
• En yüksek URAP puanı 933 (Gebze Teknik Üniversitesi) ile en düşük 343 (Kilis 7 Aralık Üniversitesi) arasında dağılmaktadır.

Genel Tabloya Göre En İyi Performans Gösterenler:

• Gebze Teknik Üniversitesi: Bütçe sıralamasında 2., bant içi URAP sıralamasında 1. Sırada
• Bingöl Üniversitesi: Bütçe sıralamasında 11., bant içi URAP sıralamasında 4. sırada
• İskenderun Teknik Üniversitesi: Bütçe sıralamasında 13., bant içi URAP sıralamasında 5. sırada
• Adıyaman Üniversitesi: Bütçe sıralamasında 14., bant içi URAP sıralamasında 7. Sırada

Genel Tabloya Göre Zayıf Performans Gösterenler:

• İzmir Bakırçay Üniversitesi: Bütçe sıralamasında 4., bant içi URAP sıralamasında 13. Sırada
• Amasya Üniversitesi: Bütçe sıralamasında 5., bant içi URAP sıralamasında 15. Sırada
• Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi: Bütçe sıralamasında 6., bant içi URAP sıralamasında 14. Sırada
• İzmir Demokrasi Üniversitesi: Bütçe sıralamasında 8., bant içi URAP sıralamasında 16. Sırada

Bütçe sıralaması ile bant içi URAP puanı sıralama sonuçları da aşağıdaki gibi oluşmuştur:

İstikrar Grubu (%5,2): Üniversitelerin sadece 1’i bütçe sıralamasıyla tam olarak aynı başarı sırasına sahip.

Verimlilik Grubu (%52,6): 10 üniversite, bütçe imkanlarının çok daha üzerinde bir başarı sergilemiş.

Yatırım/Dönüşüm Grubu (%42,2): 8 üniversite bütçe sıralamasına göre başarıda daha geride kalmış.

Verimlilik Grubu (%42,9): 3 üniversite, bütçe imkanlarının çok daha üzerinde bir başarı sergilemiş.

Yatırım/Dönüşüm Grubu (%57,1): 4 üniversite bütçe sıralamasına göre başarıda daha geride kalmış.

İstikrar Grubu (%8,4): Üniversitelerin sadece 1’i bütçe sıralamasıyla tam olarak aynı başarı sırasına sahip.

Verimlilik Grubu (%41,6): 5 üniversite, bütçe imkanlarının çok daha üzerinde bir başarı sergilemiş.

Yatırım/Dönüşüm Grubu (%50): 6 üniversite bütçe sıralamasına göre başarıda daha geride kalmış.

Genel Değerlendirme

ANKOS FTE 3. Bant kapsamındaki devlet üniversitelerinin URAP ile bütçe arasında orta-yüksek korelasyon var ama önemli sapmalar da mevcut.  Bütçe dağılımı oldukça dengesiz. İlk 3 üniversite toplam bütçenin önemli bir kısmını alıyor. Teknik odaklı üniversiteler bütçede çok önde: İzmir Yüksek Teknoloji, Gebze Teknik ve Konya Teknik ilk 3’te. Bütçe sıralamasının ilk onunda Tıp Fakültesi olan üniversiteler, genellikle bütçede daha geride kalmış. İlk 10’da sadece 4 tane üniversite var.

Yukarıda da belirtildiği üzere bu çalışma, yatırım programında belirlenen yayın alım bütçesinin tamamının yayın alımlarında kullanıldığı varsayımı esas alınarak hazırlanmıştır. Yayın alımlarına ilişkin gerçekleşen harcama verilerinin de yayımlanması hâlinde, değerlendirmelerin daha sağlıklı ve kapsamlı biçimde yapılması mümkün olacaktır.

Sağlıcakla kalınız,

Kazım ŞENTÜRK

Müslüm YURTSEVEN

Paylaşmak önemsemektir!