Bilgi Kaynaklarına Yapılan Yatırımın Akademik Çıktıya Dönüşümü 6

Kütüphanelere ayrılan yayın alım bütçesi ile üniversitelerin akademik performansı arasındaki ilişkinin varlığı sorusu temel alınarak, “Bilgi Kaynaklarına Yapılan Yatırımın Akademik Çıktıya Dönüşümü” yazı dizisinin dördüncü aşamasında, ANKOS Genel FTE 2025-2027 dönemi verileri çerçevesinde, 2. Bant devlet üniversitelerinin kütüphane bütçesi ile URAP toplam puanları arasındaki ilişki analiz edilmiştir.

ANKOS Genel FTE 2025-2027 verilerine göre 2. Bantta toplamda 15 devlet üniversitesi bulunmaktadır.

Önceki bant (3., 4., 5., 6. ve 7.) değerlendirmelerinde olduğu gibi 2. bant çalışmamızda yatırım bütçesindeki yayın alım bütçesinin yayın alımında kullanılacağı varsayımıyla hareket edilmiştir.

Analizlerde aşağıdaki veriler esas alınmıştır:

• 2022-2026 yılları arasında devlet üniversitelerinin toplam yayın alım bütçeleri ve bu bütçelerdeki sıralamalar,
• Devlet üniversitelerinin 2025-2026 URAP Toplam Puanı, 2025-2026 (yeni) sırası, 2024-2025 (eski) sırası ve sıralamalardaki değişimler,
• Üniversitelerin kendi ANKOS bantları içindeki URAP puanına göre sıralamaları

Yukarıdaki veriler kullanılarak 2. Bant’taki devlet üniversiteleri kapsamında kapsamlı bir karşılaştırma ve değerlendirme yapılmıştır. Bu çerçevede analizler üç ayrı başlık altında gerçekleştirilmiştir:

• 2. Bant – Genel
• 2. Bant – Tıp Fakültesi Olan
• 2. Bant – Tıp Fakültesi Olmayan

Tablolara göre farklı yorumlarda bulunmak olanaklıdır. Ancak genel çerçevede şunlar söylenebilir:

• 2. Bantta en yüksek yayın alım bütçesi 27 milyon 500 bin TL (Galatasaray Üniversitesi) ile en düşük 6 milyon 799 bin TL (Erzurum Teknik Üniversitesi) arasında değişmekte olup; Yayın alım bütçesi en yüksek olan üniversite ile en düşük olan üniversite arasında 4 katlık bir fark bulunmaktadır.
• En yüksek URAP puanı 692 (Isparta Uygulamalı Bilimler Üniversitesi) ile en düşük 334 (Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi) arasında dağılmaktadır.

Genel Tabloya Göre En İyi Performans Gösterenler:

• Isparta Uygulamalı Bilimler Üniversitesi: Bütçe sıralamasında 6., bant içi URAP sıralamasında 1. sırada
• Erzurum Teknik Üniversitesi: Bütçe sıralamasında 15., bant içi URAP sıralamasında 2. Sırada
• Munzur Üniversitesi: Bütçe sıralamasında 14., bant içi URAP sıralamasında 4. sırada

Genel Tabloya Göre Zayıf Performans Gösterenler:

• Galatasaray Üniversitesi: Bütçe sıralamasında 1., bant içi URAP sıralamasında 9. Sırada
• Türk-Alman Üniversitesi: Bütçe sıralamasında 3., bant içi URAP sıralamasında 10. Sırada
• Afyonkarahisar Sağlık Bilimleri Üniversitesi: Bütçe sıralamasında 4., bant içi URAP sıralamasında 11. Sırada

Bütçe sıralaması ile bant içi URAP puanı sıralama sonuçları da aşağıdaki gibi oluşmuştur:

Verimlilik Grubu (%33,4): 5 üniversite, bütçe imkanlarının çok daha üzerinde bir başarı sergilemiş.

Yatırım/Dönüşüm Grubu (%66,6): 10 üniversite bütçe sıralamasına göre başarıda daha geride kalmış.

İstikrar Grubu (%33,3): Üniversitelerin sadece 1’i bütçe sıralamasıyla tam olarak aynı başarı sırasına sahip.

Verimlilik Grubu (%33,4): 1 üniversite, bütçe imkanlarının çok daha üzerinde bir başarı sergilemiş.

Yatırım/Dönüşüm Grubu (%33,3): 1 üniversite bütçe sıralamasına göre başarıda daha geride kalmış.

Verimlilik Grubu (%33,4): 4 üniversite, bütçe imkanlarının çok daha üzerinde bir başarı sergilemiş.

Yatırım/Dönüşüm Grubu (%66,6): 8 üniversite bütçe sıralamasına göre başarıda daha geride kalmış.

Genel Değerlendirme

ANKOS FTE 2. Bant’taki devlet üniversitelerinde bütçe sıralaması ile URAP puanına göre sıralama arasında sıfır korelasyon tespit edilmiştir. Bu son derece düşük ve istatistiksel olarak anlamlı olmayan korelasyon değeri, bütçe ile akademik performans (URAP) arasında belirgin bir ilişkinin bulunmadığını göstermektedir.

Başka bir ifadeyle, yüksek bütçe alan üniversitelerin daha iyi performans gösterdiği varsayımı bu bantta geçerli değildir. Tam tersine, bütçe sıralamasında üst sıralarda yer alan Galatasaray, Türk-Alman ve Afyonkarahisar Sağlık Bilimleri gibi üniversiteler URAP sıralamasında önemli ölçüde gerilerken; bütçe sıralamasında alt sıralarda bulunan Erzurum Teknik, Munzur ve Isparta Uygulamalı Bilimler gibi üniversiteler URAP’ta beklenenin çok üzerinde performans sergilemiştir.

Özetle, 2. Bant’ta bütçe ile performans arasında güçlü bir pozitif ilişki bulunmamakta, aksine ciddi bir uyumsuzluk gözlenmektedir.

Yukarıda da belirtildiği üzere bu çalışma, yatırım programında belirlenen yayın alım bütçesinin tamamının yayın alımlarında kullanıldığı varsayımı esas alınarak hazırlanmıştır. Yayın alımlarına ilişkin gerçekleşen harcama verilerinin de yayımlanması hâlinde, değerlendirmelerin daha sağlıklı ve kapsamlı biçimde yapılması mümkün olacaktır.

Sağlıcakla kalınız,

Kazım ŞENTÜRK

Müslüm YURTSEVEN

Paylaşmak önemsemektir!