Bilgi Kaynaklarına Yapılan Yatırımın Akademik Çıktıya Dönüşümü 3

Kütüphanelere ayrılan yayın alım bütçesi ile üniversitelerin akademik performansı arasındaki ilişkinin varlığı sorusu temel alınarak, “Bilgi Kaynaklarına Yapılan Yatırımın Akademik Çıktıya Dönüşümü” yazı dizisinin üçüncü aşamasında, ANKOS Genel FTE 2025-2027 dönemi verileri çerçevesinde 5. Bant devlet üniversitelerinin kütüphane bütçesi ile URAP toplam puanları arasındaki ilişki analiz edilmiştir.

ANKOS Genel FTE 2025-2027 verilerine göre 5. Bantta toplamda 27 devlet üniversitesi bulunmaktadır.

Önceki bant (6. ve 7.) değerlendirmesinde olduğu gibi 5. bant çalışmamızda yatırım bütçesindeki yayın alım bütçesinin yayın alımında kullanılacağı varsayımıyla hareket edilmiştir.

Analizlerde aşağıdaki veriler esas alınmıştır:

• 2022-2026 yılları arasında devlet üniversitelerinin toplam yayın alım bütçeleri ve bu bütçelerdeki sıralamalar,
• Devlet üniversitelerinin 2025-2026 URAP Toplam Puanı, 2025-2026 (yeni) sırası, 2024-2025 (eski) sırası ve sıralamalardaki değişimler,
• Üniversitelerin kendi ANKOS bantları içindeki URAP puanına göre sıralamaları

Yukarıdaki veriler kullanılarak 5. Bant’taki devlet üniversiteleri kapsamında kapsamlı bir karşılaştırma ve değerlendirme yapılmıştır. Bu çerçevede analizler üç ayrı başlık altında gerçekleştirilmiştir:

• 5. Bant – Genel
• 5. Bant – Tıp Fakültesi Olan
• 5. Bant – Tıp Fakültesi Olmayan

Tablolara göre farklı yorumlarda bulunmak olanaklıdır. Ancak genel çerçevede şunlar söylenebilir:

• 5. Bantta en yüksek yayın alım bütçesi 157 milyon TL (İstanbul Üniversitesi – Cerrahpaşa) ile en düşük 11 milyon 600 bin TL (Kütahya Dumlupınar Üniversitesi) arasında değişmekte olup; Yayın alım bütçesi en yüksek olan üniversite ile en düşük olan üniversite arasında 13,5 katlık bir fark bulunmaktadır.
• En yüksek URAP puanı 1083 (ODTÜ) ile en düşük 404 (Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi) arasında dağılmaktadır.

Genel Tabloya Göre En İyi Performans Gösterenler:

• ODTÜ: Bütçe sıralamasında 2. olmasına rağmen bant içi URAP sıralamada 1. (1083 puan).
• İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa: Bütçe 1. sırada, bant içi URAP 2. sırada (998 puan). Hem bütçe hem de performans açısından çok güçlü duruyor.
• Fırat Üniversitesi: Bütçe sıralamasında 2. olmasına rağmen bant içi URAP sıralamasında 3. Sırada (886)
• Karadeniz Teknik Üniversitesi: Bütçe sıralamasında 8. olmasına rağmen bant içi URAP sıralamasında 4. Sırada (867)
• Sağlık Bilimleri Üniversitesi: Bütçe sıralamasında 10. olmasına rağmen bant içi URAP sıralamasında 5. Sırada (838)

Genel Tabloya Göre Zayıf Performans Gösterenler:

• Anadolu Üniversitesi: Bütçe sıralamasında 3. olmasına rağmen bant içi URAP sıralamasında 17. sırada yer alıyor.
• Trakya Üniversitesi: Bütçe sıralamasında 7. olmasına rağmen bant içi URAP sıralamasında 20. sırada yer alıyor.
• Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi: Bütçe sıralamasında 12. olmasına rağmen bant içi URAP sıralamasında 21. sırada yer alıyor.

Bütçe sıralaması ile bant içi URAP puanı sıralama sonuçları da aşağıdaki gibi oluşmuştur:

İstikrar Grubu (%11): Üniversitelerin sadece 3’ü bütçe sıralamasıyla tam olarak aynı başarı sırasına sahip.

Verimlilik Grubu (%52): 14 üniversite, bütçe imkanlarının çok daha üzerinde bir başarı sergilemiş.

Yatırım/Dönüşüm Grubu (%37): 10 üniversite bütçe sıralamasına göre başarıda daha geride kalmış.

İstikrar Grubu (%14): Üniversitelerin sadece 3’ü bütçe sıralamasıyla tam olarak aynı başarı sırasına sahip.

Verimlilik Grubu (%43): 9 üniversite, bütçe imkanlarının çok daha üzerinde bir başarı sergilemiş.

Yatırım/Dönüşüm Grubu (%43): 9 üniversite bütçe sıralamasına göre başarıda daha geride kalmış.

İstikrar Grubu (%33,3): Üniversitelerin sadece 2’ü bütçe sıralamasıyla tam olarak aynı başarı sırasına sahip.

Verimlilik Grubu (%33,3): 2 üniversite, bütçe imkanlarının çok daha üzerinde bir başarı sergilemiş.

Yatırım/Dönüşüm Grubu (%33,3): 2 üniversite bütçe sıralamasına göre başarıda daha geride kalmış.

Genel Değerlendirme

ANKOS FTE 5. Bant kapsamındaki devlet üniversitelerinin Bütçe miktarı ile üniversite sırası çok güçlü negatif korelasyon gösteriyor.

URAP toplam puan ile bütçe arasında orta-yüksek pozitif korelasyon var. Bütçesi yüksek üniversiteler genellikle URAP’ta da daha iyi performans gösteriyor.

Yukarıda da belirtildiği üzere bu çalışma, yatırım programında belirlenen yayın alım bütçesinin tamamının yayın alımlarında kullanıldığı varsayımı esas alınarak hazırlanmıştır. Yayın alımlarına ilişkin gerçekleşen harcama verilerinin de yayımlanması hâlinde, değerlendirmelerin daha sağlıklı ve kapsamlı biçimde yapılması mümkün olacaktır.

Sağlıcakla kalınız,

Kazım ŞENTÜRK

Müslüm YURTSEVEN

Paylaşmak önemsemektir!