Bilgi Kaynaklarına Yapılan Yatırımın Akademik Çıktıya Dönüşümü 2

“Kütüphanelere ayrılan yayın alım bütçesi ile üniversitelerin akademik sıralamadaki performansı arasında anlamlı bir ilişki var mıdır?” sorusunun odağında, Bilgi Kaynaklarına Yapılan Yatırımın Akademik Çıktıya Dönüşümü yazı dizisinin ikinci etabında 6. Bant’ta yer alan devlet üniversitelerinin kütüphane bütçesi-URAP ilişkisi mercek altına alınmıştır.

ANKOS Genel FTE 2025-2027 verilerine göre 6. Bantta toplamda 13 devlet üniversitesi bulunmaktadır.

7. Bant değerlendirmesinde olduğu gibi 6. bant çalışmamızda yatırım bütçesindeki yayın alım bütçesinin yayın alımında kullanılacağı varsayımıyla hareket edilmiştir.

Analizlerde aşağıdaki veriler esas alınmıştır:

• 2022-2026 yılları arasında devlet üniversitelerinin toplam yayın alım bütçeleri ve bu bütçelerdeki sıralamalar,
• Devlet üniversitelerinin 2025-2026 URAP Toplam Puanı, 2025-2026 (yeni) sırası, 2024-2025 (eski) sırası ve sıralamalardaki değişimler,
• Üniversitelerin kendi ANKOS bantları içindeki URAP puanına göre sıralamaları

Yukarıdaki veriler kullanılarak 6. Bant’taki devlet üniversiteleri kapsamında kapsamlı bir karşılaştırma ve değerlendirme yapılmıştır. Bu çerçevede analizler üç ayrı başlık altında gerçekleştirilmiştir:

• 6. Bant – Genel
• 6. Bant –Tıp Fakültesi Olan
• 6. Bant – Tıp Fakültesi Olmayan

Tabloya göre farklı yorumlarda bulunmak olanaklıdır. Ancak genel çerçevede şunlar söylenebilir:

• 6. Bantta en yüksek yayın alım bütçesi 178 milyon 450 bin TL (Gazi Ü.) ile en düşük 32 milyon TL (Pamukkale Ü.) arasında değişmekte olup; Yayın alım bütçesi en yüksek olan üniversite ile en düşük olan üniversite arasında 5,5 katlık bir fark bulunmaktadır.
• En yüksek URAP puanı 1067 (İstanbul Teknik Ü.) ile en düşük 669 (Pamukkale Ü.) arasında dağılmaktadır.

En İyi Performans Gösterenler:

• İstanbul Teknik Üniversitesi (İTÜ): Bütçe sıralamasında 2. olmasına rağmen Bant URAP sıralamasında 1. (1067 puan). Teknik üniversiteler arasında da en iyi performansı gösteren kurumdur.
• Gazi Üniversitesi: Bütçe 1. sırada, URAP bant içi 2. sırada (1007 puan). Hem bütçe hem de performans açısından çok güçlü duruyor.
• Ege Üniversitesi: Bütçe 4., URAP bant içi 3. (1004 puan). Dengeli ve başarılı bir profil sergiliyor.

Zayıf Performans Gösterenler:

Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi: Bütçe 6. sırada olmasına rağmen URAP bant içi 11. sırada yer alıyor.

Pamukkale Üniversitesi: Hem bütçe hem de URAP sıralamasında bantın son sırasında (13.). URAP genel sıralamasında da -15 gibi çok ciddi bir düşüş yaşamış.

Bütçe sıralaması ile bant içi URAP puanı sıralama sonuçları da aşağıdaki gibi oluşmuştur:

İstikrar Grubu (%15): Üniversitelerin sadece 2’si bütçe sıralamasıyla tam olarak aynı başarı sırasına sahip.

Verimlilik Grubu (%54): 7 üniversite, bütçe imkanlarının çok daha üzerinde bir başarı sergilemiş.

Yatırım/Dönüşüm Grubu (%31): 4 üniversite bütçe sıralamasına göre başarıda daha geride kalmış.

İstikrar Grubu (%36): Üniversitelerin sadece 4’ü bütçe sıralamasıyla tam olarak aynı başarı sırasına sahip.

Verimlilik Grubu (%45): 5 üniversite, bütçe imkanlarının çok daha üzerinde bir başarı sergilemiş.

Yatırım/Dönüşüm Grubu (%19): 2 üniversite bütçe sıralamasına göre başarıda daha geride kalmış.

Genel Değerlendirme

ANKOS FTE 6. Bant kapsamındaki devlet üniversitelerinin bütçe ile akademik performans arasında pozitif korelasyon gözlenmekle birlikte, bazı üniversitelerde ciddi verimlilik farkları dikkat çekmektedir.

Yukarıda da belirtildiği üzere bu çalışma, yatırım programında belirlenen yayın alım bütçesinin tamamının yayın alımlarında kullanıldığı varsayımı esas alınarak hazırlanmıştır. Yayın alımlarına ilişkin gerçekleşen harcama verilerinin de yayımlanması hâlinde, değerlendirmelerin daha sağlıklı ve kapsamlı biçimde yapılması mümkün olacaktır.

Sağlıcakla kalınız,

Kazım ŞENTÜRK

Müslüm YURTSEVEN

Paylaşmak önemsemektir!