Bilimsel Makalelerde Atıf Bağlamı ve Bölüm İlişkisi: Literatür Aramasına Katkılar

Bilimsel makaleler; Giriş (Introduction), Yöntemler (Methods), Sonuçlar (Results), Tartışma (Discussion) ve Sonuç (Conclusion) bölümlerinden oluşan tipik bir yapıya sahiptir.

Bu bölümler, araştırmanın akışını belirler ve okuyuculara çalışmanın bağlamını, temelini, bulgularını ve yorumunu sunar. Ancak, bir makalenin gerçek etkisi, aldığı atıfların sayısından öte, bu atıfların bağlamında yatar.

*

Makale bölümleriyle atıf sınıfları arasında bağlamsal bir ilişki kurmak – yani atıfı doğru yere ve doğru sınıfla yerleştirmek – makalenin atıf almasını artırır. Çünkü bu yaklaşım, okuyucuların literatürü daha etkili taramasına yardımcı olur, çalışmanın özgünlüğünü vurgular ve zincirleme atıf etkisi yaratır.

*

Web of Science’nin Atıf Ögelerinin Sınıflandırmasını doğru okuyabilmek, makale bölümleri ve atıf arasındaki ilişkiyi anlamamızı olanaklı kılacaktır.

Buradan hareketle;

Şeklinde biçimlenmektedir. En azından Web of Science bize bu konuda bunu bildiriyor.

*

Web of Science Core Collection’da makalelerdeki atıf bağlamı iki açıdan değerlendiriliyor. Bunların ilki yazarın makalede kullandığı atıfların dizilimini gösteren “Enriched Cited References”; ötekisi de makalenin aldığı atıfların dağılımını gösteren “Citing items by classification”dir.

*

“Enriched Cited References” sizin kendi çalışmanızda makaleleri hangi atıf sınıfına göre belirlediğiniz ya da dizdiğiniz görülür.

“Citing items by classification” ise makalenize yapılmış atıfları, atıf sınıfına göre dizer.

Atıf öğeleri kısmında makalenin atıf yapıldığı sınıfı görmek istendiğinde ilgili alana tıklanılır. Web of science platformunda atıf öğelerinin belge alanında makalenin hangi bölümünde ve nasıl atıflandığı bilgisini görülebilmektedir.

*

Örneğin, x bir konuda araştırma yapan bir kullanıcı, Web of Science’de literatür taraması yaparken hipotezini destekleyici (support) ya da çalışmasından farklı sonuçlara ulaşılmış (differ)  makaleleri bu yöntemle pekâlâ bulabilir.

*

Yukarıdaki ilişki örüntüsünün literatür aramasına ve bilimsel çalışmalara katkı sunduğu, sunacağı söylenebilir. Özellikle de literatür araştırmasını, rastgelelikten ziyade, teknik açıdan yapan araştırmacılar için bu yöntem önem arz eder.

Atıf verilerine yüklenilen onca şey varken, yanlış bağlamın (örneğin, tartışmada Background kullanmak), okuyucuyu yanıltabileceği ve makalenin etkisini azaltacağını unutmamak gerekir!

*

Doğrusu, Zehra TAŞKIN’ın “İçerik Tabanlı Atıf Analizi Modeli Tasarımı”nı büyük bir heyecanla bekliyorum. Yakında çok güzel gelişmeler olacak!

*

Literatür araştırmasında siz bu yöntemi kullanır mıydınız? Ya da kullanıcılarınıza bu yöntemi önerir miydiniz?

Ne dersiniz?

Paylaşmak önemsemektir!