Akademik Yayınlarda Metadata Hataları: Bir Makalenin “Kaybolan” Yazarları

Akademik dünyada, bir makalenin değeri sadece içeriğiyle sınırlı değildir; onu çevreleyen “üst veri” (metadata) de en az o kadar kritiktir. Üst veri; makalenin başlığı, yazarları, yayın tarihi, DOI numarası, anahtar kelimeleri ve benzeri bilgileri kapsar. Bu veriler, makalelerin dijital ekosistemde doğru bir şekilde indekslenmesini, aranmasını ve paylaşılmasını sağlar. Ancak, üst verideki küçük bir hata bile uluslararası entegrasyonlarda büyük sorunlara yol açabilir.

*

Metadata Neden Bu Kadar Önemli?

Metadata, akademik yayınların “kimlik kartı” gibidir. Doğru ve eksiksiz metadata yayınların; “keşfedilebilirliğinin artması”, “atıf takibinin sağlanması”, “uluslararası sistemlerle entegrasyon ve paylaşım” ve “yasal ve etik uyum çerçevesinin belirlenlemesini” olanaklı kılar.

*

Eksik veya Hatalı Metadata’nın Uluslararası Entegrasyondaki Sorunları

Kütüphanecilik ve veri hakkında araştırma yaparken DergiPark’ta karşılaştığım bir durumu sizlerle paylaşmak istiyorum.

DergiPark’ta üç yazarlı olarak yayınlanan bir makale, DOI aldığı halde Crossref’e veri aktarılırken tek yazarlı olarak kaydedilmiş. Bu, Crossref’ten veri çeken sistemlerde (örneğin, Lens.org, ResearchGate, veya akademik arama motorları) makalenin yanlış görüntülenmesine neden oluyor.

Peki, bu tür hatalar ne gibi sorunlar doğurur?

Aslında bu türden hatalar, büyük bir sorunsal zinciri oluşturuyor. Bunların başlıcaları; “yazar kredi ve atıf kayıpları”, “arama ve keşfedilebilirlik sorunları”, “entegrasyon ve veri tutarsızlıkları” ve “güvenilirlik ve itibar kaybı” olarak listelenebilir.

Crossref, DOI’lerin merkezi deposudur ve buradaki hatalar, zincirleme olarak diğer platformlara yayılır.

*

Yaptığım araştırmada, örnek olarak gösterilen makalenin Web of Science ve Scopus’ta üç yazarlı olarak indekslendiği tespit edilmiştir. Ancak bu düzeltme manuel mi yapıldı; yoksa her iki sistemin tam metni yeniden tarayarak eksiklikleri giderildi, bilemiyorum. Bu durum entegrasyon sağlanan diğer sistemler için de geçerlidir.

*

Bu sorunlar, özellikle gelişmekte olan ülkelerdeki platformlar için daha kritik.

DergiPark, Türkiye’deki akademik çıktıları küresel hale getirmek için önemli bir araç, ancak metadata hataları bu çabayı baltalıyor.

*

Peki ne yapmak gerek?

Yayıncıların metadata girişlerini otomatikleştirmesi, çift kontrol yapması ve Crossref gibi ajanslarla düzenli senkronizasyon sağlaması gerekiyor.

Sonuç olarak, metadata’yı hafife almak, bir makalenin potansiyelini sınırlamak demektir. Eksik veya hatalı veri, sadece teknik bir hata değil; akademik ekosistemin temel taşlarını sarsan bir sorun.

DergiPark’ta bu durumun yaşandığı kaç dergimiz vardır bilmiyorum; ama DergiPark’ın bu probleme ilişkin etkili, kesin ve kalıcı bir aksiyonu olabilir!

Sizce de öyle değil mi? Ya da ne düşünürsünüz?

*

Not 1: Bu yazı yayınlanmadan önce adı anılan derginin editörüne durum hakkında bilgilendirme maili attım. Umarım ki dikkate alır.

Not 2: Yapay zeka aracı Grok’dan yararlanılmıştır.

Paylaşmak önemsemektir!