YÖK Üniversite İzleme ve Değerlendirme Genel Raporu – 2025: Kütüphane Verileri Üzerine Bir Değerlendirme

Merhabalar

Yükseköğretim Kurulu (YÖK) tarafından hazırlanan ve Türkiye’deki 201 üniversiteyi 67 farklı gösterge doğrultusunda analiz eden “Üniversite İzleme ve Değerlendirme Genel Raporu-2025“, 19 Aralık 2025 tarihinde yayımlandı.

Yükseköğretim ekosisteminin en kapsamlı analiz belgelerinden biri olan bu rapor; Eğitim ve Öğretim, Ar-Ge, Uluslararasılaşma, Sürdürülebilirlik ve Topluma Hizmet olmak üzere 5 ana kategoriye dayanıyor. Raporun tam metnine buradan ulaşabilirsiniz.

Bir kütüphaneci gözüyle, raporda kütüphaneleri doğrudan ilgilendiren iki temel göstergeyi ve bu göstergelerin veri tutarlılığını analiz etmek istiyorum.

Eğitim ve Öğretim Kategorisi: Kütüphane Hizmetleri (A.9.5)

Veri Kaynağı: 13.11.2025 tarihinde alınan TÜDA verileri kullanılmıştır. Raporda, araştırmaya en az 100 öğrenciyle katılım sağlayan üniversiteler değerlendirmeye alınmıştır.

Kritik Sorular ve Değerlendirme:

• KDDB’lerin İdari Yapısı: Üniversitelerde tüm kütüphaneler Kütüphane ve Dokümantasyon Daire Başkanlıklarına (KDDB) bağlı değildir. Fakülte kütüphaneleri genellikle dekanlıklara bağlıdır. KDDB’nin doğrudan sorumlu olmadığı kütüphanelerden alınan geri bildirimler, genel başarı puanını nasıl etkiliyor?
• Ölçek Sorunu: 10.000 öğrencili tek kampüslü bir üniversite ile 70.000 öğrencili, 10 farklı ilçeye yayılmış bir üniversitenin kütüphane memnuniyeti aynı metrikle ölçülebilir mi?
• Standart Kalite: Farklı idari yapılara sahip kütüphanelerde standart hizmet kalitesi ve buna bağlı memnuniyet nasıl sağlanacaktır?

Topluma Hizmet ve Sosyal Sorumluluk: Kütüphanedeki Engelli Dostu Kaynak Sayısı (E.3.2)

Veri kaynağı: Veriler sisteme üniversiteler tarafından aktarılmıştır

Açıklama: Bu gösterge, üniversite kütüphanelerinde engelli bireylerin bilgiye erişimini kolaylaştırmaya yönelik sesli kitap, e-kitap, dijital erişim materyalleri ve benzeri engelli dostu kaynakların sayısını kapsamaktadır. Yalnızca üniversite kütüphanelerinde kayıtlı, erişilebilir ve kullanıma açık olan kaynaklar değerlendirmeye alınmıştır.

Veri Karmaşası ve Belirsizlikler:

Üniversitelerin bu soruya yanıt verirken hangi kriterleri baz aldığı bir belirsizlik konusudur.

Örneğin:

• EKUAL kaynakları dahil edilecek mi?
• Açıklama kısmında bahsedilen dijital erişim materyalleri ve benzeri engelli dostu kaynakların verisini kütüphaneler nereden ve nasıl sağlayacak? Örneğin bir hukuk veritabanı içerisinde milyonlarca karar vb. var ve materyaller görme engellilerin cihazlarında metinleri seslendirmek için kullandığı JAWS programı tarafından seslendirebiliyor? Bu kaynaklar sayıya dahil midir?
• E-Kitap veritabanları içerisindeki kitapların engelli dostu kaynak olup olmadığını nasıl anlayacağız?
• EKUAL kapsamında erişime açık olan tez veritabanı içerisinde 5 milyonun üzerinde kaynak var bunlar sayıya dahil edilecek mi?
• Toplu arama özelliği olan sistemlerin kendi ara yüzünde “Metinden sese çevirme özelliği” var bu kaynaklar engelli dostu mudur?
• Açık erişim sistemindeki kaynaklar bu sayıya dahil midir?

Yukarıdaki sorular benim aklıma gelenler. Sizlerin de aklına farklı sorular gelmiştir.

Mesleki Çağrı: Standartlaşma Şart

Mevcut raporlama sisteminde, kütüphanelerin kendi yorumlarına göre veri bildirdiği görülmektedir. Bu durum, üniversiteler arası kıyaslamanın sağlıklı yapılmasını engellemektedir.

1. Net tanımlanmış sorular,
2. Detaylı bir veri hazırlama kılavuzu,

hazırlamamızın elzem olduğunu düşünüyorum.

Meslektaşlarıma Davet

Bu konuda fikir üretmek ve standartların belirlenmesine katkı sağlamak isteyen meslektaşlarımızı, ÜNAK Kütüphane Verileri Çalışma Grubu çatısı altında birlikte çalışmaya davet ediyorum.

Gerçek veriye dayalı, adil bir ölçümleme ancak bizlerin ortak çabasıyla mümkün olacaktır.

E-Posta: veri@unak.org.tr

Sağlıcakla kalınız.

Paylaşmak önemsemektir!