Doğrudan Teminde Kısmi Teklif Zorunlu mu? (Sayıştay Daire Karar)

Daire: 6
Karar Tarihi: 27.02.2025
Karar No: 971
İlam No: 75
Madde No: 50
Kamu İdaresi Türü: Belediyeler ve Bağlı İdareler
Hesap Yılı: 2023
Konu: İhale Mevzuatı ile İlgili Kararlar

KARAR: Kısmi Teklif

Dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerin incelenmesi sonucunda;

… Belediyesi tarafından 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Doğrudan Temin” başlıklı 22’nci maddesine göre yapılan ihtiyaç sahipleri için kıyafet alımında kısmi teklif değerlendirmesi yapılmaması suretiyle kamu zararına neden olunduğu iddiasına ilişkin olarak;

4734 sayılı Kanun’un “Uygulanacak ihale usulleri” başlıklı 18’inci maddesinde ihale usulleri açık ihale usulü, belli istekliler arasında ihale usulü ve pazarlık usulü olarak sayılmıştır. Anılan Kanun’un “Doğrudan temin” başlıklı 22’nci maddesinde ifade bulan doğrudan temin yöntemi ise bir ihale yöntemi olmayıp, esas itibariyle niteliği veya niceliği dolayısıyla ihale yöntemleriyle karşılanmasına gerek bulunmayan alımlar için düzenlenmiş olan bir satın alma yöntemidir.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Doğrudan temine ilişkin açıklamalar” başlıklı 22’nci maddesinde, “…

22.1.1.1. Yukarıda belirtilen hükümler uyarınca 4734 sayılı Kanunun 22 nci maddesinde belirtilen hallerde ihtiyaçların; Kanunun 18 inci maddesinde sayılan ihale usulleri için tespit edilen kurallara uyulmaksızın; ilan yapılmadan, teminat alınmadan, ihale komisyonu kurma ve anılan Kanunun 10 uncu maddesinde sayılan yeterlik kriterlerini arama zorunluluğu bulunmaksızın, ihale yetkilisince görevlendirilecek kişi veya kişiler tarafından piyasada fiyat araştırması yapılarak temin edilmesi mümkün bulunmaktadır.

22.1.1.2. Söz konusu hükümler uyarınca anılan maddede belirtilen nitelikteki ihtiyaçların karşılanmasında kolaylık sağlanması amaçlanmış olmakla birlikte, ihtiyacın niteliğine göre, ilan yapılması, teminat alınması, ihale komisyonu kurulması, isteklilerde belirli yeterlik kriterlerinin aranması ile şartname ve sözleşme düzenlenmesi gibi hususlar idarelerin takdirindedir.

…” denilmektedir.

Görüleceği üzere doğrudan temin yöntemi basit nitelikli ihtiyaçların karşılanmasında kolaylık sağlanması amacıyla düzenlenmiş bir yöntem olup, bu amaç doğrultusunda doğrudan temin yönteminin tabi olduğu uygulama esas ve usulleri, ihalelere ilişkin esas ve usullerden ayrılmıştır. Zira, ihale usulleri çerçevesinde yapılan alımlar için zorunlu olan sözleşme ve şartname düzenlenmesi, yeterlilik kriteri aranması, ilan ve teminat alınması gibi bir çok husus doğrudan teminle yapılan alımlarda İdarenin takdirine bırakılmıştır.

Kısmi teklife ilişkin olarak, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “İhale ve ön yeterlik dokümanının içeriği ve idari şartnamede yer alması zorunlu hususlar” başlıklı 27’nci maddesinde “…

İdari şartnamede ihale konusuna göre asgari aşağıdaki hususların belirtilmesi zorunludur:

…

h) (Değişik: 30/7/2003-4964/18 md.) İhaleye konsorsiyumların teklif verip veremeyeceği, ihale konusu işin tamamına veya bir kısmına teklif verilmesinin mümkün olup olmadığı, mal alımı ihalelerinde alternatif teklif verilip verilemeyeceği, verilebilecekse alternatif tekliflerin nasıl değerlendirileceği.

…” hükmüne yer verilmiş, Kamu ihale Genel Tebliği’nin “Kısmi tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 16.4’üncü maddesinde ise, “16.4.1. İhalelerde, ihale dokümanında belirtilmesi kaydıyla, kısmi teklif verilebilmesi mümkün bulunmaktadır. Ancak, kısmi teklif verilebilen ihalelerde isteklilerce her bir iş kısmına ayrı ayrı teklif vermek suretiyle işin tamamına teklif verilebileceği gibi, ihale dokümanında belirtilen kısımlardan bazılarına da teklif verilebilecektir.” denilmiştir.

Söz konusu hükümler uyarınca, kısmi teklif alınması zorunlu olmayıp İdarelerin bu konuda takdir hakkı bulunmaktadır. Öte yandan anılan hükümler ihale usulleri için geçerli olduğundan, bunların doğrudan temin kapsamındaki alımlarda uygulanması mümkün değilse de, ihale yöntemleri için zorunlu tutulan hususların dahi doğrudan temin yönteminde İdare takdirine bırakıldığı dikkate alındığında, kısmi teklif verilip verilemeyeceği hususunun da doğrudan teminle yapılan alımlar için İdare takdirinde olacağı açıktır. Ancak, her durumda kısmi tekliflerin İdarece kabul edilmesi için alıma ilişkin dokümanlarda bu durumun düzenlenmiş olması zorunludur.

Yargılamaya Esas Raporda, Belediyenin doğrudan teminle gerçekleştirdiği, toplam 16 kalem tekstil ürünü için teklif mektuplarının kısmi olarak değerlendirilmesi ve kısmi olarak en uygun tekliflerden alım yapılması gerektiği iddia edilmişse de yukarıda ayrıntılarıyla açıklandığı üzere İdarelerin kısmi teklif almasını zorunlu kılacak herhangi bir düzenleme bulunmadığından, söz konusu husus tamamen İdare takdirindedir. Somut olayda kısmi tekliflerin kabul edileceğine yönelik düzenleme içeren bir sözleşme veya şartname mevcut olmadığı gibi piyasa fiyat araştırması sürecinde de teklif veren firmalara bu yönde bir bildirim yapılmadığından, İdarenin kısmi tekliflerin değerlendirilmesi yönünde bir iradesinin olmadığı ortadadır. Bu minvalde, kısmi teklif alınması yönünde İdareyi bağlayan hukuki bir düzenleme mevcut olmadığından, Raporda yer alan tespit isabetli görülmemiştir.

Ayrıca, söz konusu alıma ilişkin fiyat teklifleri, tüm ürün kalemlerinin tek bir yerden satın alınacağı kabulüyle teklif veren firmaların toplu alımlara ilişkin miktar indiriminden yararlanmakta olup, alımların kısmi olarak gerçekleşmesi halinde bu indirimin uygulanması da beklenemez. Bu durumda ürün kalemi bazında daha yüksek fiyat teklifi verileceği de dikkate alınmalıdır.

Bu itibarla, …-TL hakkında ilişilecek husus bulunmadığına, 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55’inci maddesi uyarınca İlamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.

Kaynak: https://www.sayistay.gov.tr/KararlarDaire

Paylaşmak önemsemektir!