Bilgi Kaynaklarına Yapılan Yatırımın Akademik Çıktıya Dönüşümü: ANKOS FTE VE URAP Sıralaması Üzerinden Genel Değerlendirme

Kütüphanelere ayrılan yayın alım bütçeleri ile üniversitelerin akademik performansı arasındaki ilişkinin niteliği sorusu temel alınarak “Bilgi Kaynaklarına Yapılan Yatırımın Akademik Çıktıya Dönüşümü” başlıklı yazı dizisini kaleme almıştık. Bu dizide, ANKOS FTE bantlarına göre devlet üniversitelerinin kütüphane (yayın alım) bütçeleri ile URAP toplam puanları arasındaki ilişkiyi yedi ayrı başlık altında detaylı biçimde analiz etmiştik.

Bu son yazıda ise, serinin tüm bulgularını bir araya getirerek kapsamlı bir değerlendirme ve sentez sunuyoruz. Çalışmada kullanılan veri seti, diğer araştırmacıların olası ihtiyaçları dikkate alınarak yazı sonunda ek olarak paylaşılmıştır.

Genel değerlendirmede;

• ANKOS FTE (2025-2027), Yayın Alım Bütçeleri (2022-2026) ve URAP Toplam Puan Sıralama (2025-2026) Korelasyon Açıklamaları
• Devlet Üniversiteleri ANKOS FTE  Bantlara Göre, Yayın Alım Bütçesi En Yüksek ve Düşük Üniversiteler ve Bu Üniversitelerin URAP Puanı
• Devlet Üniversiteleri ANKOS FTE (2025-2027), Yayın Alım Bütçeleri (2022-2026) ve URAP Toplam Puan Sıralama (2025-2026) Korelasyon Sonuçları – Genel
• Devlet Üniversiteleri ANKOS FTE (2025-2027), Yayın Alım Bütçeleri (2022-2026) ve URAP Toplam Puan Sıralama (2025-2026) Korelasyon Sonuçları – Tıp Fakültesi Olan
• Devlet Üniversiteleri ANKOS FTE (2025-2027), Yayın Alım Bütçeleri (2022-2026) ve URAP Toplam Puan Sıralama (2025-2026) Korelasyon Sonuçları – Tıp Fakültesi Olmayankullanılmıştır.

“ANKOS FTE (2025-2027), Yayın Alım Bütçeleri (2022-2026) ve URAP Toplam Puan Sıralama (2025-2026) Korelasyon Açıklamaları” bütçe odaklı hazırlanmış olup, detayları aşağıdaki tabloda verilmiştir.

“Devlet Üniversiteleri ANKOS FTE  Bantlara Göre, Yayın Alım Bütçesi En Yüksek ve Düşük Üniversiteler ve Bu Üniversitelerin URAP Puanı” tartışmaya en açık alan olarak karşımızda duruyor.

Yayın alım bütçesindeki bu devasa farklar, aynı FTE bandındaki üniversiteler arasında bile performans uçurumuna yol açmış durumda. ANKOS FTE değerlendirmesinde/belirlenmesinde yeni parametrelerle bir aksiyon alınması gerektiği kanısındayız. Ulusal ve uluslararası performans değerlendirmeleri düşünülebilecek parametrelerden biri olabilir.

“Devlet Üniversiteleri ANKOS FTE (2025-2027), Yayın Alım Bütçeleri (2022-2026) ve URAP Toplam Puan Sıralama (2025-2026) Korelasyon Sonuçları – Genel” tablosu da bir hayli düşündürücü.

Güçlü Pozitif ve Pozitif ilişkiler ağırlıkta olsa da, nötr, olumsuz ve çelişkili durumlar da ciddi oranda mevcut. Özellikle 4. ve 5. bantlarda (en kalabalık gruplar) hem olumlu hem olumsuz örnekler yoğun biçimde karşımızda duruyor.

“Devlet Üniversiteleri ANKOS FTE (2025-2027), Yayın Alım Bütçeleri (2022-2026) ve URAP Toplam Puan Sıralama (2025-2026) Korelasyon Sonuçları – Tıp Fakültesi Olan” tabloda pozitif korelasyonlar göze çarpsa da negatif ve olumsuz korelasyonlar göz ardı edilmeyecek düzeydedir.

Tıp fakülteli üniversiteler daha yüksek bütçe ve daha yüksek potansiyel taşıyor; ama verimsizlik riskleri de bir o kadar yüksek oluyor.

“Devlet Üniversiteleri ANKOS FTE (2025-2027), Yayın Alım Bütçeleri (2022-2026) ve URAP Toplam Puan Sıralama (2025-2026) Korelasyon Sonuçları – Tıp Fakültesi Olmayan” tabloda bütçenin akademik performansa dönüşümü daha kırılgan olduğu söylenebilir.

Son kertede, elde edilen verilere göre şu çıkarımlarda bulunmak olanaklıdır:

1. Yayın alım bütçesi ile akademik performans arasında pozitif bir ilişki var, ancak bu ilişkinin doğrudan neden-sonuç ilişkisine bağlı ya da doğrusal olduğu söylenemez.
2. Aynı FTE bandında yüksek bütçe farkları olması kabul edilemez. Bu, kaynak dağılımındaki eşitsizliğin en somut göstergesidir.

Bu bağlamda, Türkiye’de devlet üniversitelerinin bütçe ve akademik yükselişi için:

• FTE bantlarına göre asgari standart bütçe tanımlanmalı.
• Bütçe tahsisinde performans temelli ek ödemeler artırılmalı.
• Üniversiteler kütüphane/yayın alım stratejilerini URAP hedefleriyle entegre etmelidir.

Sağlıcakla kalınız,

Kazım ŞENTÜRK

Müslüm YURTSEVEN

Paylaşmak önemsemektir!