Türkiye’de Araştırmacıların Dijital Kimlik Kaosu

“Dijital kimlik” sorunsalından, “dağınık kimlik” sorunsalına merhaba!

Dijital kimlik, araştırmacıların akademik üretim ekosistemindeki tüm bileşenlerini çevrimiçi tek bir çatı altında toplayan, doğrulayan ve benzersiz şekilde tanımlayan dijital ayak izidir.

Uluslararası arenada ORCID, Scopus Author ID, Web of Science Researcher ID, Google Scholar ID; ulusal arenada ise YÖK ID, TR-Dizin ID ve Sobiad ID en sık kullanılan tanımlayıcılardır. Bunlara ek olarak ResearchGate, Academia.edu ve LinkedIn gibi platformlar da araştırmacıların dijital kimliğinin önemli parçaları hâline gelmiştir.

Bu kimlikler, isim benzerliklerinden ve kurum değişikliklerinden kaynaklanan karışıklıkları önler, tüm bilimsel çıktıları tek bir kalıcı kimlik altında toplar, akademik görünürlüğü artırır, kariyer takibini kolaylaştırır ve atıf kayıplarını minimize eder.

Ancak sorun şu ki, Türkiye’de bu kimlikler dağınık durumda. Bibliyometrik çalışma yapan araştırmacıların yanı sıra biz kütüphaneciler de bu kaostan olumsuz etkileniyoruz. Aynı araştırmacının birden fazla Web of Science Researcher ID’si olabiliyor. TR-Dizin’de de benzer sorunlar yaşanıyor. Hangisini esas alacağız?

Yakın zamanda kurumsal akademik arşiv çalışmaları sırasında araştırmacıların dijital kimliklerini derlemeye çalıştık. Ne yazık ki süreç, “dağınık kimlik” sorununa dönüştü. Aynı platformda birden fazla hesap, eksik profiller ve “ad-soyad”tan ibaret dağınık kayıtlar…

YÖKSİS ve YÖK Akademik Yetersiz Kalıyor

Türkiye’deki üniversitelerin, öğrencilerin ve akademik personelin verilerini dijital ortamda toplamak, yönetmek ve denetlemek amacıyla kurulan YÖKSİS ve YÖK Akademik, üniversitelerin ve akademisyenlerin resmi kayıtlarını tutuyor. Ancak uluslararası kimliklerle entegrasyonu oldukça yetersiz. Birçok akademisyenin profilinde ORCID bile yok. Scopus Author ID, Web of Science Researcher ID ve Google Scholar gibi kritik alanlar ise sistemde yer almıyor.

Bu dağınıklık, Türkiye’de Akademisyenlerin Dijital Kimlik Kaosuna yol açıyor.

Ne Yapılmalı?

YÖKSİS veya YÖK Akademi bünyesinde “Türk Akademisi Dijital Kimlik Portalı” kurulmalıdır. Bu portalda şu özellikler olmalıdır:

• ORCID, Scopus Author ID, Web of Science Researcher ID, Google Scholar ID, YÖK ID, TR-Dizin ID, Sobiad ID gibi tüm önemli dijital kimlik alanları,
• ResearchGate, Academia.edu, LinkedIn gibi başlıca akademik sosyal medya profillerinin entegrasyonu,
• Bibliyometrik analizler için otomatik senkronizasyon ve karşılaştırmalı metrik paneli,
• Tek tıkla doçentlik, akademik teşvik ve performans raporları,
• Ulusal akademik çıktının tek çatı altında toplanması ve uluslararası platformlara pazarlanması.

Dünya Ne Yapıyor?

Dağınık dijital kimlikleri birleştirerek bütün dünyaya araştırma çıktılarını sunan ve böylelikle, etkili bir pazarlama stratejisi sunan pek çok ülke var. Bunlardan bazıları:

Hollanda

Hollanda Netherlands Research Portal ile tüm ulusal araştırma çıktılarını tek bir çatı altında topladı. ORCID entegrasyonunu standart hâline getirdi. Üniversiteler ve fon kuruluşu NWO, sistemler arası senkronizasyonu zorunlu kıldı. Şu anda Netherlands Research Portal (https://netherlands.openaire.eu/) üzerinden gururla dünyaya dedi ki buyurun bunlar benim araştırma çıktılarım!

Almanya

Almanya GND (Gemeinsame Normdatei) sistemiyle araştırmacılara kalıcı ulusal kimlik veriyor. Deutsche Nationalbibliothek tarafından yönetilen bu sistem, ORCID ile iki yönlü entegrasyona sahip. Yayınlar otomatik senkronize oluyor. Böylece hem ulusal hem uluslararası sistemler sorunsuz çalışıyor. https://www.dnb.de/DE/Professionell/Standardisierung/GND/gnd_node.html

Çin, CNKI (China National Knowledge Infrastructure) üzerinden kendi güçlü ulusal akademik kimlik altyapısını kurdu ve araştırmacı profillerini (Scholar Home) yaygınlaştırdı. https://oversea.cnki.net/index/

Sonuç

YÖK’e ve tüm paydaşlara:

“Türk Akademisi Dijital Kimlik Portalı” ile dağınık dijital kimlikleri birleştirerek Türk akademisinin ulusal ve uluslararası görünürlüğünü artırılmalıdır.

Bu, sadece bir teknik iyileştirme değil; ulusal akademik rekabet gücümüzü yükseltecek stratejik bir adımdır.

Ya siz ne düşünüyorsunuz?

Paylaşmak önemsemektir!