Genel Seçimler Öncesinde Mevcut Belediye Başkanı ve Aynı Zamanda Adayın Tanıtımına Yönelik Yapılan Program, Haber ve İlan Bedellerinin Belediye Bütçesinden Ödenmesi Sayıştay Kararı

Kamu İdaresi Türü:B elediyeler ve Bağlı İdareler

Yılı:2019

Dairesi:3

Karar No:375

İlam No:52

Tutanak Tarihi:23.2.2021

Kararın Konusu Çeşitli Konuları İlgilendiren Kararlar

Tanıtım Harcamaları

………. Belediyesi tarafından 2019 Mahalli İdareler Genel Seçimleri öncesinde mevcut Belediye Başkanı ve aynı zamanda aday olan ………. ’ın tanıtımına yönelik yapılan program, haber ve ilan bedellerinin Belediye bütçesinden ödenmesi sonucu ………. TL tutarında kamu zararına sebebiyet verildiği iddiasıyla ilgili olarak dosyada mevcut bilgi ve belgeler değerlendirilmiştir.

03.07.2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanununun “Belediyenin görev, yetki ve sorumlulukları” başlıklı 14 üncü maddesinde ve “Belediyenin yetkileri ve imtiyazları” başlıklı 15 inci maddesinde, mahalli müşterek nitelikte olmak şartıyla belediyelerce yerine getirilmesi öngörülen görevler ve sorumluluklar ile belediyelerin yetkileri sayılmıştır.

Aynı Kanunun “Belediyenin giderleri” başlıklı 60 ıncı maddesinde belediye giderleri tek tek sayılmak suretiyle hüküm altına alınmış olup, söz konusu maddede yer verilen belediye giderleri 14 ve 15 inci maddelerde sayılan görevlerin yerine getirilmesi ve yetkilerin kullanılması ile ilgili giderlerdir.

Yukarıda yer verilen madde hükümlerinin incelenmesinde, bir belediye başkan adayının seçimle ilgili olmak üzere yapmış olduğu faaliyetler 14 ve 15 inci maddelerde belirtilen belediyenin görevleri ve yetkileri ile ilgili olmadığı gibi; bu faaliyetlerin yürütülmesi için yapılan giderler de 60 ıncı maddede belirtilen belediye giderleri arasında da bulunmamaktadır.

26.04.1961 tarihli ve 298 sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanunun;

“Matbua dağıtımı” başlıklı 62 nci maddesinde;

“…

Devlet, katma bütçeli idareler, il özel idareleri, belediyelerle bunlara bağlı daire ve müesseseler, İktisadi Devlet teşekkülleri ve bunların kurdukları müesseseler ve ortaklıkları ile diğer kamu tüzel kişiliklerinde memur ve hizmetli olarak çalışanlar, ilan dağıtamazlar.”

“Seçim süresince yapılamıyacak işler” başlıklı 63 üncü maddesinde;

“62 nci maddede sayılanlarla, umumi menfaatlere hadim cemiyetler ve bunlarda görev almış bulunan memur ve hizmetliler seçimlerde de tarafsızlıklarını muhafaza etmek zorundadırlar.

Yukarıda yazılı olanların, 5830 sayılı kanunda yazılı yasak hükümleri saklı kalmak üzere seçim süresince :

a) Siyasi partilere veya adaylara her ne nam ile olursa olsun bağış ve yardımlarda bulunmaları,

b) Memur ve hizmetlileriyle her türlü araç ve gereç ve imkanlarını siyasi bir partinin veya adayın emrinde veya her hangi bir siyasi faaliyette çalıştırmaları, kullanmaları veya kullandırmaları yasaktır.

Birinci fıkrada yazılı olanlarla, Bankalar Kanununa tabi teşekküllerin, siyasi bir partinin lehinde veya aleyhinde veya vatandaşın oyuna tesir etmek maksadiyle her türlü yayınlarda bulunmaları yasaktır.

Daha önce basılmış ve yayınlanmış ve yukarı ki fıkradaki mahiyeti taşıyan her türlü kitap, broşür, afiş ve bunlara benzer yayınlar da aynı hükme tabidir.”

hükümleri yer almaktadır.

Bununla birlikte, Yüksek Seçim Kurulunun 1119 numaralı kararında seçim süreci;

“Mahalli idareler seçimlerinin başlangıç tarihi 1 Ocak 2019 Salı, seçim propagandası serbestliğinin başlangıç tarihi ise 21 Mart 2019 Perşembe günüdür.” şeklinde belirlenmiştir.

Yapılan incelemede sorguya konu olan giderin Belediyenin temsil, tanıtım ve ağırlama ödenekleri kullanılmak suretiyle gerçekleştirildiği anlaşılmaktadır. Temsil, ağırlama ve tanıtım ödeneğinin nasıl kullanılması gerektiği ise İçişleri Bakanlığının 25.04.1984 tarihli ve 27302 sayılı onayı ile yürürlüğe konulan Belediye Bütçesinden Yapılacak Temsil, Ağırlama ve Tören Giderleri Yönergesi ile açıklanmıştır.

Söz konusu Yönergenin “Kapsam” başlıklı 2 nci maddesinde;

“Bu Yönerge, belediye idaresinin başı ve temsilcisi olan belediye başkanının bu sıfatının gereği olarak yapacağı temsil, ağırlama ve tören giderleri konusunda uyacağı kuralları kapsar.”

denilmek suretiyle belediye başkanının temsil ağırlama ve tören giderlerinin yapılması konusunda sınırsız bir takdir yetkisine sahip olmadığı hükme bağlanmış olup, Yönergenin ilgili maddelerinde de bu giderlerin neler olduğu sayma yoluyla belirlenmiştir. Temsil ağırlama ve tanıtım giderleri arasında belediye başkanının tanıtılması hususu yer almamaktadır.

Rapora konu giderin özellikle tarih ve kapsamına bakıldığında; Yüksek Seçim Kurulu tarafından belirlenen seçim süreci içinde yapıldığı ve bir siyasi partiden aday gösterilen belediye başkanının, seçim çalışması niteliğinde olduğu görülmektedir. Belediye, 298 sayılı Kanunun 62 nci maddesinde sayılan kurumlar arasında yer almakta olup Belediye bütçesini kullanmak suretiyle görev başında bulunan belediye başkanı ve aynı zamanda aday olan ………. ’ın tanıtımına yönelik giderlerin ödenmesi mevzuata aykırılık teşkil etmektedir.

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri ve düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde; belediye bütçesinden yapılan bu harcamanın 5393 sayılı Belediye Kanununda ve Belediye Bütçesinden Yapılacak Temsil Ağırlama ve Tören Giderleri Yönergesinde tanımlanmış bir belediye gideri olmamakla birlikte, mevcut belediye başkanının tanıtımına yönelik, bireysel ve seçim çalışması niteliğinde olduğu, kamu gideri ile bağdaşmadığı, mahalli müşterek nitelikte bulunmadığı ve belediyeye ait bir vazifenin ifası maksadıyla yapılmadığı anlaşılmaktadır.

10.12.2003 tarihli ve 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun 71 inci maddesinin birinci fıkrasında kamu zararı; “kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunması” şeklinde tanımlandıktan sonra devamındaki ikinci fıkranın (g) bendinde de; “Mevzuatında öngörülmediği halde ödeme yapılması” kamu zararının belirlenmesinde esas alınacak durumlar arasında sayılmıştır.

Dolayısıyla; belediye başkanının tanıtımına yönelik yapılan ödeme kamu zararına sebebiyet vermektedir.

Bununla birlikte, sorumluların savunmalarında, ………. Belediyesi ve ………. A.Ş. arasında ………. tarihinde, ………. ilçesinin tanıtımına yönelik olarak, 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 22 (d) maddesi gereği doğrudan temin yöntemiyle gerçekleştirilen hizmet alım işine ait sözleşme imzalandığının, sözleşmede Belediye Başkanının tanıtımının söz konusu olmadığı, yapılan programlarda ve yayınlarda sözleşme içeriğinde belirtilen ………. İlçesinin tanıtımının amaçlandığının, yayın süresince program yöneticisinin konu dışı sormuş olduğu sorulara belediye başkanının vermekle yükümlü olduğu cevapların kendiliğinden gelişen bir süreç olduğunun ifade edildiği, dolayısıyla söz konusu televizyon programlarında ………. Belediyesinin sözleşme şartlarının dışında gerçekleşen program akışından sorumluluğunun olmadığı anlaşılmıştır.

Bu itibarla, belediye başkanının tanıtımına yönelik yapıldığı iddiasıyla sorgu konusu edilen ………. TL harcamanın;

………. TL’sinin mevzuata uygun olduğu anlaşıldığından söz konusu tutar için ilişilecek husus bulunmadığına,

Kamu zararı oluşturan ………. TL’sinin ise Harcama Yetkilisi (……….) ………. ile Gerçekleştirme Görevlisi (……….) ………. ’ya müştereken ve müteselsilen, 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 53 üncü maddesi gereği işleyecek faiziyle birlikte ödettirilmesine,

Anılan Kanunun 55 inci maddesi uyarınca ilamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.

Paylaşmak önemsemektir!